ਕਹਾਣੀ: "ਮਿਲ਼ ਜਿਆ ਕਰੀਂ ਧੀਏ!"

"ਮਿਲ ਜਿਆ ਕਰੀਂ ਧੀਏ!"
ਕਹਾਣੀ
ਗੁਰਮੀਤ ਜਦੋਂ ਮੰਗੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨੀ ਭਿਣਕ ਪਈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੱਸ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਬੜੀ ਹੀ ‘ਕੱਬੀ’ ਸੀ। ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੀਤ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ। ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਲੂਕ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਰੜਾ ਕਰਦੀ। ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਥਾਲੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਡੋਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਉਸ ਪ੍ਰਮ-ਸ਼ਕਤੀ, ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀਆਂ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ।
- “ ਹੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ! ਮੇਰੀ ਸੱਸ ਨੂੰ ਸਮੱਤ ਬਖਸ਼।" ਆਪਣੇ ਵਿਆਹਤਾ ਜੀਵਨ ਲਈ ਸੁਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਰੱਬ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਦੀ। ਗੁਰਮੀਤ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਮਿਲਟਰੀ ਵਿਚ ਡਾਕਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਰਟਾਇਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਹੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਖੋਲ੍ਹ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਾਫੀ ਰਿੜ੍ਹ ਪਿਆ ਸੀ। ਗੁਰਮੀਤ ਦੀ ਸੱਸ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇਕੱਲੀ-ਇਕੱਲੀ ਧੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਪੇਕੀਂ ਅਤੇ ਸਹੁਰੀਂ ਚੰਮ ਦੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਸਨ। ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਦਾ ਪੁੱਤ ਰੂਪਇੰਦਰ ਮਿਲਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਹੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਲਿਜ। ਰੂਪਇੰਦਰ ਇਕ ਲੰਡਰ ਮੁੰਡਾ ਸੀ। ਕਾਲਿਜ ਵਿਚ ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਈ ਘੱਟ ਅਤੇ ਲਫੈਂਡਪੁਣਾਂ ਜਿਆਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਗਸ਼ਤ ਜਿ਼ਆਦਾ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦਾ ਉਹ ਆਦੀ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਰਟਾਇਰਮੈਂਟ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਰੂਪਇੰਦਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਉੱਕਾ ਹੀ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਕਿੱਤੇ ਵਿਚ ਹੀ ਲਾ ਲਿਆ। ਪਰ ਰੂਪਇੰਦਰ ਦੀ ਆਦਤ ਨਾ ਬਦਲੀ। ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਚੱੈਕ ਅੱਪ ਘੱਟ ਅਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਜਿ਼ਆਦਾ ਨਾਪਦਾ ਤੋਲਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਦਿਨ ਤਾਂ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਿਰ ਉਪਰੋਂ ਪਾਣੀ ਹੀ ਵਗ ਗਿਆ, ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਰੂਪਇੰਦਰ ਨੇ ਦੁਆਈ ਲੈਣ ਆਈ ਕੁੜੀ ਹੀ ਫੜ ਲਈ। ਕਾਫੀ ਲਾਅਲਾ-ਲਾਅਲਾ ਹੋਈ। ਪਰ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਬਾਰਸੂਖ਼ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪੰਚਾਇਤ ਨੇ ਗੱਲ ਦਬਾ ਲਈ। ਰੂਪਇੰਦਰ ਤੋਂ ਮੁਆਫੀ ਦੁਆ ਕੇ ਗੱਲ ਰਫ਼ਾ-ਦਫ਼ਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਰੂਪਇੰਦਰ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਬੰਦਾ, ਡਾਕਟਰ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਸ਼ਰਮ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਕਈ ਦਿਨ ਬਾਹਰ ਹੀ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ। ਧਰਤੀ ਗਰਕਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਹਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਇਕੱਲੇ-ਕਹਿਰੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਉਹ ਜਿਆਦਾ ਘੂਰਨੋ ਵੀ ਡਰਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਦੀ ਮਡੀਹਰ ਦਾ ਕੀ ਇਤਬਾਰ? ਗੁੱਸੇ ਮਾਰਿਆ ਖੂਹ ਖਾਤੇ ਹੀ ਪੈ ਜਾਵੇ? ਜਾਂ ਫਿਰ ਅੱਗੋਂ ਥੱਪੜ ਹੀ ਕੱਢ ਮਾਰੇ? ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਆਪਣੇ ਹੱਥ!
- “ਤੇਰੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲਾਅਡ ਨੇ ਮੁੰਡਾ ਵਿਗਾੜਤਾ।" ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਲੱਗਾ ਡਾਕਟਰ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਨੂੰ ਕਹਿ ਬੈਠਾ।
- “ਕੀ ਪਰਲੋਂ ਆ ਗਈ? ਮੁੰਡੇ ਖੁੰਡੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਤਿੱਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਐ - ਕੀ ਅਗਲੀ ਦੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰਤੀ?”
- “ਅਗਲੇ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਈ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਏ-ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਾਰ ਮਾਰ ਰੈਂਗੜੇ ਇਹਦੇ 'ਚ ਚਿੱਬ ਪਾ ਦਿੰਦੇ-ਬਾਹਲੀ ਹੱਫੀ ਬਣੀ ਫਿਰਦੀ ਐਂ।"
- “ਤਾੜੀ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਦੀ ਐ-ਸਾਰਾ ਕਸੂਰ ਮੁੰਡੇ ’ਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।" ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਤੱਟ ਫੱਟ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ।
- “ਤੇਰੇ ਧੀ ਹੈ ਨਹੀ ਨਾਂ ਘਰੇ-ਤੈਨੂੰ ਧੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕੀ ਪਤੈ? ਲੱਗ ਪਈ ਚਬਰ-ਚਬਰ ਮੂੰਹ ਮਾਰਨ ਹਰਾਮਦੀ!"
ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਭੂਸਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਚੁਪ ਕਰ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ, ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਉਸ ਤੋਂ ਕੰਨ ਭੰਨਦੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਗੱਸਾ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੁੱਸਾ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਹਾਕੀ ਲੈ ਕੇ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਿੱਸਲ ਕਰ ਕੇ ਹਟਦਾ ਸੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਵੱਸ ਨਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਨੂੰ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ‘ਹਰਾਮਦੀ’ ਲਫਜ਼ ਵਰਤਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਭੱਠੀ ਮਘਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਚੁੱਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ। ‘ਹਰਾਮਦੀ’ ਲਫ਼ਜ਼ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਸੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਭੂਤਰਿਆ ਡਾਕਟਰ ਖੱਬੇ ਸੱਜੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ ਸੀ। ਬੱਸ! ਪਰਾਗਾ ਪਾ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਖ਼ੈਰ! ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਰੂਪਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਦੀ ਗੱਲ ਤੋਰੀ।
- “ਇੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ ਸਾਕਾਂ ਦਾ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਘਾਟੈ? ਤੂੰ ਮੁੜ ਹੁਕਮ ਤਾਂ ਕਰਕੇ ਤੇ ਦੇਖ- ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਮੁੜ ਢੇਰ ਪਏ ਲਾ ਦਿਆਂਗੇ- ਉੱਤਰਾਂ ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ’ਚ ਹੈ?” ਰੂਪਇੰਦਰ ਦੇ ‘ਅੰਬਰਸਰੀਏ’ ਭਾਊ ਮਾਮੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਮੁੱਛਾਂ ਦੇ ਕੁੰਢ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਲਾਈ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਕੱਕੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਉਪਰੋਂ ਦੀ ਕੋਚਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ‘ਗਟਰ ਗਟਰ’ ਝਾਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
-“ਜੈਤੋ ਵਾਲੇ ਬਰਾੜ ਬਾਰੇ ਤੇਰਾ ਕੀ ਖਿਆਲ ਐ? ਕੈਪਟਨ ਬੜਾ ਹੀ ਸਾਊ ਬੰਦੈ।" ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।
- “ਛੱਡ ਪਰਾਂਹ ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ - ਕੈਪਟਨ ਕੋਈ ਬੰਦੈ? ਉਹ ਤਾਂ ਮੁੜ ਨਿਰਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥੀ ਲੱਗਦਾ ਊ।" ਮਾਮੇ ਨੇ ਨੱਕ ਚਾੜ੍ਹਿਆ।
- “ਸਾਨੂੰ ਬੰਦੇ ਚਾਹੀਦੇ ਐ ਘੈਂਟ - ਜਿਹੜੇ ਜੁਆਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹੋਣ।" ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।
- “ਜੁਆਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣ ਚਾਹੇ ਨਾ ਆਉਣ - ਪਰ ਤੂੰ ਗੁਤਨੀ ਜਰੂਰ ਪੱਟਾਵਾਂਏਂਗੀ- ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੀ ਜਬਾਨ ਚੱਲਣੋਂ ਰਹਿਣੀ ਨਹੀ-।"
- “ਉੱਤਰਾਂ ਗੱਲ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਦਰੁਸਤ ਈ - ਮੁੜ ਚਾਰ ਬੰਦੇ ਪਿੱਠ ਤੇ ਹੋਏ ਜੁਆਨ ਦੀ ਭੱਲ ਤਾਂ ਬਣੀ ਰਹੂ।“ ਮਾਮੇ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਨਾ ਗਿਆ, “ਕੋਈ ਉੱਤਰਾਂ ਅੱਖ ’ਚ ਪਾਇਆ ਤਾਂ ਮੁੜ ਨਾ ਰੜਕੂ ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ।"
- “ਘੱਲਾਂ ਆਲਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੀਏ?” ਰੂਪਇੰਦਰ ਦੇ ਫੁੱਫੜ ਨੇ ਆਖਿਆ।
- “ਚਾਰ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ 'ਕੱਲੀ-'ਕੱਲੀ ਭੈਣ ਐਂ।"
- “ਕਰ ਲਓ! ਦਾਜ ਦਹੇਜ ਦੀ ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਉੱਕਾ ਈ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ।" ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।
- “ਕਿਉਂ ਲੋੜ ਕਿਉਂ ਨ੍ਹੀਂ? ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਜਿਵੇਂ ਭੱਜ ਕੇ ਵਿਚ ਹੋਈ, “ਅਗਲਿਆਂ ਨੇ ਆਬਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਦੇਣੈ -ਸਾਨੂੰ ਦੇਣੈ?” ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਰਹਿ ਨਾ ਸਕੀ।
- “ਮੁੜ ਭਾਅ ਫੌਜੀਆਂ ਆਲੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੁੜ ਪਿਆ ਕਰ- ਘਰ ਆਈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੋੜੀ ਊ? ਉੱਤਰਾਂ ਆਪਾਂ ਕੋਈ ਮੰਗ ਨਹੀ ਧਰਦੇ - ਵੈਸੇ ਮਾਮਿਆਂ ਫੁੱਫਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੰਦਰੀਆਂ ਛੁੰਦਰੀਆਂ ਦਾ ਤਾਂ ਹੱਕ ਬਣਦਾ ਈ।"
- “ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ? ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਪੁੱਤ ਵਿਆਹੁੰਣੈ- ਅਸੀਂ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਕਿਹੜਾ ਮੂੰਹ ਵਿਖਾਵਾਂਗੇ?”
ਡਾਕਟਰ ਚੁਪ ਕਰ ਗਿਆ। ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਚੱਕੀਰਾਹੇ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀ ਵੱਟੀਦਾ ਸੀ। ਝੰਡੇ ਹੇਠਲੀ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਭਾਊ ਅੱਗੇ ਉਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ ਨਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਝੱਜੂ ਨਹੀ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਖ਼ੈਰ! ਰੂਪਇੰਦਰ ਦੇ ਫੁੱਫੜ ਨੇ ਗੱਲ ਚਲਾਈ।
ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਮੰਗਣੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਦੀ ਹੋ ਗਈ। ਸਹੁਰਿਆਂ ਨੇ ਦਾਜ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫਰਿੱਜ਼, ਸੋਫੇ਼, ਅਲਮਾਰੀਆਂ, ਟੀ.
ਵੀ. ਅਤੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ! ਮਾਮਿਆਂ-ਫੁੱਫੜਾਂ ਤੱਕ ਛਾਪਾਂ ਪਾਈਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਅਜੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਨਹੀ ਸੀ।
- “ਮੇਰਾ ਗਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀ ਢਕਿਆ?” ਉਹ ਮੂੰਹ ਵੱਟੀ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗ ਤੇ ਫੂਸ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਿ਼ਆਦਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘੱਟ ਸਨ।
- “ਹੈਂ-ਹੈਂ ਨੀ! ਇਹ ਕੀ ਆਖ? ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਪੁੱਤ ਵਿਆਹਿਐ- ਗਲ ਢਕਣ ਦਾ ਤਾਂ ਭੈਣੇ ਹੱਕ ਬਣਦਾ ਸੀ।" ਕੋਈ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ।
- “ਸਹੁਰਿਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਭਾਈ ਮੂਲੋਂ ਈ ਨਿੱਕਾ ਕੱਤਿਆ।" ਸੁਣ ਕੇ ਗੁਰਮੀਤ ਨੂੰ ਘੁੰਡ ਵਿਚ ਤਰੇਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਝਰਨਾਹਟ ਚੜ੍ਹਦੀ ਅਤੇ ਸਿਰ ਚਕਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
- “ਹਰਬੰਸ ਕੁਰੇ ਭਾਈ ਸਾਹੇ ’ਚ ਕਲੇਸ਼ ਮਾੜਾ ਹੁੰਦੈ।" ਗੁਆਂਢਣ ਸੰਤੀ ਬੁੜ੍ਹੀ ਨੇ ਆ ਕੇ ਮੱਤ ਦਿੱਤੀ।
- “ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਪਈ ਐ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਨੂੰ - ਪਰ ਅੱਜ ਕਲੇਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ - ਸ਼ਗਨਾਂ ਦਾ ਖੱਟਿਆ ਈ ਖਾਈਦੈ।" ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਚਿਆਰੀ ਨੇ ਹਾਮ੍ਹੀਂ ਭਰੀ।
ਬਾਹਰ ‘ਅੰਬਰਸਰੀਆ’ ਮਾਮਾ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਰੱਜਿਆ ਲਲਕਾਰੇ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਝੂਲਦਾ ਅੰਦਰ ਆਇਆ।
- “ਦੇਖ ਕੁੜੀਏ! ਮੁੜ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤੇਰੇ ਘਰ 'ਤੇ ਖੂਨ ਪਏ ਵਗਾਂਦੇ ਰਹੇ - ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਇੱਕੋ ਮੁੰਦਰੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਸਾਰ ਦਿੱਤਾ? ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਤੇਰੀ ਦੁਖਦੇ ਸੁਖਦੇ ਬਾਤ ਨਹੀ ਮੁੜ ਪੁੱਛੀ ਸੀ - ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੜ ਮੁੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਇੱਤਰਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਕਿੱਧਰਲਾ ਇਨਸਾਫ ਹੋਇਆ?”
- ਉਏ ਮਾਮਾ ਬੱਸ ਵੀ ਕਰ ਪਤੰਦਰਾ! ਆ ਬਾਹਰ ਪੈੱਗ ਸ਼ੈੱਗ ਲਾਈਏ।" ਰੂਪਇੰਦਰ ਦੇ ਦੋਸਤ ਮਾਮੇਂ ਨੂੰ ਧੱਕੀ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਰੋਡਵੇਜ਼ ਦੀ ਬੱਸ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਲਾਈਦੈ।
- “ਉੱਤਰਾਂ ਕੁੜੀਏ ਮੁੜ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ - ਦੁਖਦੇ ਸੁਖਦੇ ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਮੈਂ ਈ ਆਣਾ ਊਂ।" ਮਾਮਾ ਬੁੱਕਦਾ ਜਾਂਦਾ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਿੰਗ ਬੈਠੇ ਟਰੈਕਟਰ ਵਾਂਗ ਧੂੰਆਂ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
- “ ਵੇ ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਜਣਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਟਾਂ.....?” ਉਠ ਕੇ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਨੇ ਦੁਹੱਥੜ ਮਾਰੀ। ਪਰ ਸੰਤੀ ਬੁੜ੍ਹੀ ਨੇ ਫਿਰ ਬਿਠਾ ਲਈ।
- “ਕਲੇਸ਼ ਮਾੜਾ ਹੁੰਦੈ ਹਰਬੰਸ ਕੁਰੇ!“
- “ਬਹਿਨੀ ਐਂ ਕਿ ਦੇਵਾਂ ਮੱਤ ਹਰਾਮਦੀਏ?” ਡਾਕਟਰ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਵਾਂਗ ਅੰਦਰ ਆਇਆ। ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਦੜ ਵੱਟ ਗਈ। ‘ਹਰਾਮਦੀਏ’ ਵੱਖੀਆਂ ਸੇਕਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਸ਼ਾਮਤ ਦਾ ਘੁੱਗੂ ਸੀ। ਡਾਂਗ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਉਹ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਈ।
- “ਬੱਸ ਡੱਡੇ ਗੁੱਸਾ ਥੁੱਕੋ - ਸ਼ਗਨਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੁਸੀਂ ਕਾਹਤੋਂ ਕਲੇਸ਼ ਪਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ?” ਸੰਤੀ ਬੁੜ੍ਹੀ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਬੜੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
- “ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਕੰਨੀ ਦੇਖੀ ਜਾਨੈਂ - ਬੱਸ ਈ ਨਹੀ ਕਰਦੀ ਗੱਦਾਂ ਯੱਧੀ - ਕੀ ਕੰਜਰਖਾਨਾਂ ਖੜ੍ਹੈ ਕੀਤੈ ਇਹਨੇ ਮੱਚੜ ਜੀ ਨੇ!“ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਲਾਂਬੂ ਛੱਡਦਾ ਡਾਕਟਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਖ਼ੈਰ! ਸੰਤੀ ਬੁੜ੍ਹੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਸਦਕਾ ਵਿਆਹ ਘੱਟਣ ਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਵੀ ਸੁੱਖ ਸਾਂਦ ਨਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਪਰ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਖੋਰ ਨਾ ਗੁਆਇਆ। ਨੂੰਹ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਪਿਆ ਵਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵੱਟ ਚਾਹੜਦਾ ਸੀ। ਨੂੰਹ ਰੋਟੀ ਪਕਾ ਕੇ ਦਿੰਦੀ ਉਸ ਦੇ ਪਸੰਦ ਨਾ ਆਉਂਦੀ। ਸਬਜ਼ੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਤਾਂ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਨੱਕ ਬੁੱਲ੍ਹ ਮਾਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ।
ਪਰ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰਹ ਦੀ ਦਿਲੋਂ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਕਿਤੇ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਗੁਰਮੀਤ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਕਰਦੀ, “ਆਹ ਭਿੱਟਭਿਟੀਆ ਜਿਆ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਸਾਡੇ ਮੱਥੇ ਮਾਰਿਆ।“ ਪਰ ਧੰਨ ਸੀ ਗੁਰਮੀਤ ਦੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ। ਉਹ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜਰਦੀ, ਸਹਾਰਦੀ। ਮੂੰਹੋਂ ਕਦੇ ਨਾ ਬੋਲਦੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਸ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰੂਪਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੱਸ ਦੇ ਕੁਰੱਖਤ ਸੁਭਾਅ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਪੀਤੀ ਵਿਚ, “ਮੰਮੀ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਈ ਕੁਛ ਐਹੋ ਜਿਐ- ਤੂੰ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ ਕਰ!“ ਆਖ ਕੇ ਅੱਖੋਂ ਪਰੋਖੇ ਕਰ ਛੱਡਦਾ। ਗੁਰਮੀਤ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਨੀਂਦ ਨਾ ਪੈਂਦੀ। ਕਦੇ ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਇਕ ਮਸ਼ੀਨ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰੂਪਇੰਦਰ ਵਰਤ ਛੱਡਦਾ ਅਤੇ ਦਿਨੇ ਸੱਸ ਕੰਮ ’ਤੇ ਲਾਈ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਉਸ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ!
ਕਈ ਵਾਰ ਗੁਰਮੀਤ ਦੇ ਪੇਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈਣ ਆਏ ਪਰ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਬਹਾਨਾ ਮਾਰ ਕੇ ਟਰਕਾ ਛੱਡਦੀ। ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ’ਤੇ ਗੁਰਮੀਤ ਦਾ ਭਰਾ ਲੈਣ ਆਇਆ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਤੋਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੈਦ ਵਿਚੋਂ ਰਿਹਾਅ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਜਦ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਨੂੰਹ ਪੇਕੀਂ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬਰੜਾਹਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
- “ਮੇਰੀ ਕਾਹਨੂੰ ਹੁਣ ਦੱਸ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਐ ਇਸ ਘਰ ’ਚ - ਜੋ ਕਰਨ ਨੂੰਹ ਸਹੁਰਾ ਈ ਕਰਨ।“ ਉਹ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।
- “ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਐਹੋ ਜਿਹੀ ਆਪਹੁਦਰੀ ਘਰੇ ਰੱਖਣੀ- ਰਹੇ ਪੇਕੀੰਂ - ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦੇਣੈਂ!”
- “ਤੈਨੂੰ ਚਾਰਾਂ ਬੱਕਲ? ਮਾਰ ਮਾਰ ਪੁੜੇ ਸੇਕਦੂੰ - ਕੁਛ ਨਾ ਆਖ!“ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਅੰਦਰੋਂ ਕਿਹਾ।
- “ਚਾਰਾਂ ਬੱਕਲ - ਸੇਕਦੂੰ ਪੁੜੇ - ਜੀਹਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਸਾਥ ਦਿੱਤੈ - ਉਹਦੀ ਕੋਈ ਪੁੱਛ ਦੱਸ ਨਹੀ -ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਆਈ ਨੇ ਪਤਾ ਨਹੀ ਕੀ ਘੋਲ ਕੇ ਸਿਰ ਪਾ ਦਿੱਤੈ - ਐਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਰੰਡੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਖੇਖਣ ਹੱਥੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।“ ਉਹ ਮੂੰਹ ਪਾੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇਕਲੌਤੀ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ‘ਰੰਡੀ’ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ।
ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਬੈਂਤ ਫੜ ਕੇ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਦੀ ਤਹਿ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਰੋਂਭੜ੍ਹੇ ਪਾ ਦਿੱਤੇ।
ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਧੁੱਤ ਰੂਪਇੰਦਰ ਜਦ ਘਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਕਾਫ਼ੀ ਗੰਭੀਰ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਂ ਦੇ ਮੰਜੇ ਤੇ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਹੀ ਪਿਆ। ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਦਾ ਉਸ ਤੋਂ ਸਟੈਂਡ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵੈਸੇ ਹੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
- “ ਲੈ ਪੁੱਤ ਇਕ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈ - ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਹੂ ਛੱਡ ਦੇ ਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮਾਂ ਛੱਡ ਦੇ।“ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਨੇ ਪੁੱਤ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਟ ਮਾਰੀ।
- “ਮੰਮੀ! ਬਹੂਆਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀਹ - ਮਾਂ ਕਿਥੋਂ ਲਿਆਊਂ?” ਸ਼ਰਾਬੀ ਰੂਪਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।
- “ਹੁਸਨ ਜਵਾਨੀ ਮਾਪੇ - ਮਿਲਦੇ ਨਹੀਂ ਹੱਟੀਆਂ ਤੋਂ”। ਕਵਿਸ਼ਰੀ ਕਰਦਾ ਉਹ ਘੁਰਾੜ੍ਹੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਚੁਬਾਰੇ ਵਿਚ ਪਿਆ ਡਾਕਟਰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਤਨ ਮਨ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਪਈ ਸੀ। ਕਰੋਧ ਵਿਚ ਉਹ ਸੜਿਆ ਪਿਆ ਸੀ।
ਜਦ ਰੂਪਇੰਦਰ ਗੁਰਮੀਤ ਨੂੰ ਲੈਣ ਨਾ ਹੀ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਗੁਰਮੀਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਬਗੈਰ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਵਾਪਿਸ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਜਿ਼ੱਦੀ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਨੇ ਨੂੰਹ ਨਾਲ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਗੁਰਮੀਤ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾਉਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਨੇ ‘ਖ਼ਬਰਦਾਰ’ ਆਖ ਕੇ ਵਰਜ਼ ਦਿੱਤੀ। ਨੂੰਹ ਦੀ ਪਕਾਈ ਹੋਈ ਰੋਟੀ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਖਾਧੀ।
ਰੂਪਇੰਦਰ ਗੁਰਮੀਤ ਹੁਰਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕ ਕੇ ਹੀ, ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਕ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਖੇਤ ਜਾ ਕੇ ਦਾਰੂ ਪੀਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਸਾਰੀ ਦਿਹਾੜੀ ਪੀਂਦੇ ਰਹੇ।
ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਹੋਏ ਰੂਪਇੰਦਰ ਨੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਦੋਸਤ ਬਹੁਤਾ ਸ਼ਰਾਬੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੜਕ ਪੈ ਕੇ ਆ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਪੀਡ ਜਿਆਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਰੂਪਇੰਦਰ ਤੋਂ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਨਾ ਸੰਭਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਟਰੱਕ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਿਆ। ਰੂਪਇੰਦਰ ਦੀ ਮੌਕੇ ਤੇ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਾਹਾਕਾਰ ਮੱਚ ਗਈ। ਕੋਈ ਮਨਹੂਸ ਖਬਰ ਲੈ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਵੱਲ ਤੁਰ ਗਿਆ।
ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਅਜੇ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵਿਚ ਹੀ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਬਿਲਕੁਲ ਇਕੱਲਾ! ਘੋਰ ਦੁਖੀ! ਖ਼ਾਮੋਸ਼! ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਉਪਰ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿਚ ਸੀ। ਨੂੰਹ ਦੋ ਵਾਰ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਆਖ ਆਈ ਸੀ।
- "ਤੂੰ ਪੈ ਜਾ ਪੁੱਤ! ਮੈਂ ਆਪੇ ਰੋਟੀ ਖਾ ਲਊਂ!“ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮੱਥਾ ਠਣਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਸਵੇਰ ਦੀ ਫ਼ਰਕੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
- “ਚਾਚਾ ਜੀ ਆਪਾਂ ਤਾਂ ਪੱਟੇ ਗਏ! ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਗਿਆ!” ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਾਬਤ ਸੂਰਤ ਭਤੀਜਾ ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਪਿੱਟਿਆ। ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਜਿਹੀ ਮਨਹੂਸ ਖਬਰ ਦੀ ਕਾਫੀ ਚਿਰ ਤੋਂ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਦੁਖੀ ਦਿਲ ਲਹੂ ਲੁਹਾਣ ਹੋ, ਨੁੱਚੜਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਭਾਣੇ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ। ਗੁਰਮੀਤ ਦੇ ਕੰਨੀਂ ਪਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਕਾਲਜਾ ਫੜ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਪਰ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀ ਸੀ।
ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਜਾ ਕੇ ਪੱਤ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਲੈ ਆਇਆ। ਰੂਪਇੰਦਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਿਰ ਪਾਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਖੂਨ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਗੜੁੱਚ ਸੀ।
ਟਰਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਲਾਸ਼ ਲਾਹੀ ਗਈ।
- “ ਅੰਦਰ ਲੈ ਚੱਲੋ!” ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ।
- “ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਘਰ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਭਾਈ!” ਕਿਸੇ ਬਜੁਰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ।
- “ਇਹ ਘਰ ਨਹੀ ਕਬਰਸਤਾਨ ਐ - ਅੰਦਰ ਲੈ ਚੱਲੋ.....!” ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚੀਕ ਕੇ ਕਿਹਾ।
ਲਾਸ਼ ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਏ।
- “ਹਰਬੰਸ ਕੁਰੇ! ਨੀ ਹਰਬੰਸ ਕੁਰੇ!! ਅੱਜ ਰੋ ਲੈ ਜਿੰਨਾ ਰੋਣੈ - ਰੋ ਲੈ ਰੱਜ ਕੇ - ਲਾਹ ਲੈ ਚਾਅ - ਆਹ ਦੇਖ ਰੂਪ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਆ ਗਈ - ਹਰਬੰਸ ਕੁਰੇ....!” ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੇਹੋਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਕਿਹਾ।
- “ਦੇਖ ਲੈ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਲਾਅਸ਼ ਆ ਗਈ - ਜੀਹਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਤੂੰ ਬੁੱਕਦੀ ਫਿਰਦੀ ਸੀ - ਹਰਬੰਸ ਕੁਰੇ.....!” ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਜਿਵੇਂ ਕਮਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਘਰ ਵਿਚ ਰੋਣ ਪਿੱਟਣ ਪੈ ਗਿਆ। ਗੁਰਮੀਤ ਨੇ ਛਾਤੀ ਪਿੱਟ ਲਾਲ ਕਰ ਲਈ। ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਹਾਲੋਂ ਬੇਹਾਲ ਸੀ। ਹੋਣੀ ਕਿੱਡੀ ਬਲਵਾਨ ਸੀ? ਨੂੰਹ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਅਜੇ ਮਹਿੰਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਹੀ ਸੀ!
ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਰੂਪਇੰਦਰ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਰੂਹ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਆਖੰਡ ਪਾਠ ਦਾ ਭੋਗ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਵਿਛੜੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਜਗਾਹ ਬਖਸ਼ਣ ਲਈ ਦਾਤੇ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸਾਂ ਹੋਈਆਂ।
ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਅਤੇ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਹਾਰ ਗਏ। ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਗਏ।
ਮਹੀਨਾਂ ਕੁ ਬੀਤਣ ਤੇ ਗੁਰਮੀਤ ਦਾ ਬਾਪ ਆ ਗਿਆ।
- “ਚੰਨਣ ਸਿਆਂ - ਜੇ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੇਂ ਤਾਂ.....।“ ਗੁਰਮੀਤ ਦੇ ਬਾਪੂ ਤੋਂ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ।
- “ਗੁਰਮੁਖ ਸਿਆਂ - ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਜੁਆਕੜੀ ਐ - ਐਡੀ ਪਹਾੜ ਜਿੱਡੀ ਜਿੰਦਗੀ ਕਿਵੇਂ ਲੰਘਾਊ - ਮੈਂ ਤਾਂ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਆਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ - ਵਿਚਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸੁਆਲ ਐ - ਇਹਦੇ ’ਚ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਐ?” ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਦਿਲੋਂ ਸਹਿਮਤ ਸੀ।
ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਦੀ ਮੋੜ ਮੁੜਾਈ ਹੋ ਗਈ। ਗੁਰਮੀਤ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਮੰਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਵਿਆਹ ਦਾ ਦਿਨ ਤਹਿ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅੱਜ ਗੁਰਮੀਤ ਇਸ ਘਰੋਂ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਦਾ ਦਿਲ ਹਿੱਲਿਆ। ਉਹ ਕੋਈ ਪੀਚ੍ਹੀ ਗੰਢ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
- “ਚੰਗਾ ਬੀਜੀ - ਮੈਂ ਚੱਲਦੀ ਆਂ।” ਗੁਰਮੀਤ ਸੱਸ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦੀ ਡੁਸਕ ਪਈ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਰੋਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
- “ਪੁੱਤ - ਗਲਤੀਆਂ ਤਾਂ ਮਾਂ ਬਾਪ ਤੋਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਐਂ - ਮਾਫ਼ ਈ ਕਰੀਂ!" ਅੰਦਰੋਂ ਕਿਰਦੀ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਗੁਰਮੀਤ ਨੂੰ ਘੁੱਟੀ ਖੜੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੋਅ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
- “ਚੰਗਾ - ਬਾਪੂ ਜੀ।“ ਧਾਹ ਮਾਰ ਕੇ ਗੁਰਮੀਤ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗਲ ਨੂੰ ਚਿੰਬੜ ਗਈ, ਸਕੇ ਬਾਪ ਵਾਂਗ!
- “ ਆਉਂਦੀ ਜਾਂਦੀ- ਮਿਲ ਜਿਆ ਕਰੀਂ ਧੀਏ.......।" ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੋਣ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸੀਨਾਂ ਪਾਟ ਗਿਆ। ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ‘ਵਾਹਿਗੁਰੂ’ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ।

ਵਿਅੰਗ: ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ

ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ, ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਮੁਬਾਰਕ ਹੋਵੇ!
(ਵਿਅੰਗ)

ਧੰਨ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ...! ਧੰਨ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ...!! ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਪਾਪੀ ਦੁਸ਼ਟ ਦੇ ਧੰਨਭਾਗ....!!! ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੇ ਚੰਚਲ ਮਨ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਮੁਬਾਰਕ ਕਹਿਣ ਦਾ ਚੇਤਾ ਕਰਵਾਇਆ....। ਬਾਬਾ ਜੀ ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿਆ ਕਰੋ ਜੀ! ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਆਪ ਵਰਗੇ ਮਹਾਂਪੁਰਖ਼ਾਂ ਦਾ ਚੇਤਾ ਵਿਸਰ ਜਾਂਦੈ। 'ਕਦੇ-ਕਦੇ' ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਗ਼ਲਤ ਕਹਿ ਗਿਆ ਬਾਬਾ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਜਾਣੀਂ ਜਾਣ ਹੋ, ਥੋਨੂੰ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਕੁਛ ਹੀ ਪਤੈ, ਥੋਡੇ ਕੋਲ਼ੇ ਝੂਠ ਮਾਰਨ ਦਾ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ....? ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਗੜਿਆ ਮਨ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦੈ। ਇਹਨੂੰ ਚੰਦਰੇ ਨੂੰ ਇਹ ਨ੍ਹੀ ਪਤਾ ਜੀ, ਬਈ ਜੀਹਦੇ ਕੋਲ਼ੇ ਤੂੰ ਝੂਠ ਤੂਫ਼ਾਨ ਤੋਲੀ ਜਾਨੈਂ, ਉਹ ਹੈ ਕੌਣ....? ਆਪ ਨਾਰਾਇਣ ਕਲਾ ਧਾਰ ਜਗ ਮਹਿ ਪਰਵਰਿਓ....! ਮਨ ਕਮਲ਼ਾ ਜਾਂ ਪਾਗ਼ਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜੀ, ਪਰ ਵਿਗੜਿਆ ਘੋੜਾ ਜ਼ਰੂਰ ਐ ਸੱਚੇ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ! ਮਨ ਮੈਲ਼ਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਸੱਚਾ..! ਇਸ ਨੂੰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਹੀ ਕਰਿਓ ਬਾਬਾ ਜੀ....! ਹਉ ਅਪਰਾਧੀ ਗੁਨਹਗਾਰ ਹਉ ਬੇਮੁਖ ਮੰਦਾ।। ਚੋਰ ਯਾਰ ਜੁਆਰ ਹੂੰ ਪਰ ਖਰ ਜੋਹੰਦਾ।। ਨਿੰਦਕ ਦੁਸਟ ਹਰਾਮਖੋਰ ਠਗ ਦੇਸ ਠਗੰਦਾ।। ਕਾਮ ਕਰੋਧ ਮਦ ਲੋਭ ਮੋਹ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰੰਦਾ।। ਵਿਸਵਾਸਘਾਤੀ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਮੈ ਕੋਇ ਨ ਰਾਖੰਦਾ।। ਸਿਮਰ ਮੁਰੀਦਾ ਢਾਡੀਆ ਸਤਗੁਰਿ ਬਖਸ਼ੰਦਾ।। ਇਸ ਲਈ ਬਖ਼ਸ਼ ਹੀ ਲਇਓ ਜੀ...!
ਇਹ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਹੋਗੀ, ਮੇਰੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ....! ਲਓ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਸੁਣ ਲਓ! ਪਤਾ ਤਾਂ ਥੋਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਛ ਈ ਐ ਬਾਬਾ ਜੀ। ਪਰ ਚੰਦਰੀ ਮੇਰੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਈ ਨ੍ਹੀ ਚੁਗਲੀਆਂ ਕਰਨੋਂ ਬਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਇਹਨੂੰ ਦੋ ਚਾਰ ਚੁਗਲੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦੇ ਦਿਓ ਜੀ। ਇਹਦੇ ਵੀ ਦਿਲ ਦਾ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਹੋਜੂ। ਥੋਨੂੰ ਕੁਛ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਉਨੈਂ ਬਾਬਾ ਜੀ! ਪਰ ਸੁਣਾਊਂ ਹੌਲ਼ੀ, ਕੰਨ 'ਚ....! ਥੋਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਐ ਬਈ ਸੱਚ ਕਹਿਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖੈ! ਤੇ ਸੱਚ ਸੁਣਨਾ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿ਼ਆਦਾ ਔਖੈ। ਤੇ ਸੱਚ 'ਤੇ ਚੱਲਣਾ, ਆਜੋ ਜੀਹਨੇ ਨੱਚਣਾ ਖੰਡੇ ਦੀ ਧਾਰ 'ਤੇ, ਬਾਬਾ ਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਈ ਔਖੈ....! ਪਰ ਸੱਚ 'ਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਚੱਲਦਾ ਵੀ ਕੌਣ ਐਂ? ਇਹ ਤਾਂ ਸ਼ੋਸ਼ੇ ਐ! ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਗੱਲਾਂ ਮੈਂ ਥੋਨੂੰ ਤਾਂ ਸੁਣਾਉਨੈ, ਬਈ ਕੋਈ ਕਿਤੇ ਸੁਣ ਨਾ ਲਵੇ। ਥੋਨੂੰ ਪਤੈ ਬਈ ਜੀਹਦੇ ਬਾਰੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਉਹ ਵੱਢਣ ਨੂੰ ਆਉਂਦੈ ਬਾਬਾ ਜੀ! ਇਹ ਤਾਂ ਥੋਡੀ ਈ ਛਤਰ ਛਾਇਆ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਐ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਪੁੜਪੜੀ ਚਿੱਬੀ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਮੇਰੇ ਫ਼ੁੱਲ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਪਏ ਹੁੰਦੇ। ਬੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ ਭੇਂਟ ਕਰਨੀਆਂ ਸੀ! ਹੋ ਸਕਦੈ ਹੁਣ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਮੇਲਾ ਵੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ...? ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣਾ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ..?
ਥੋਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਹੋਣੈਂ ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਪਾਤੜੀਂ ਖੂਹੀ ਵਿਚੋਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਭਰੂਣ ਨਿਕਲ਼ੇ ਐ ਬਾਬਾ ਜੀ? ਦੇਖ ਲਓ ਦੁਨੀਆਂ ਕਿੰਨੀ ਚਤਰ ਐ! ਬਾਹਰ ਫ਼ੱਟਾ ਲਾਇਆ ਸੀ ਬਈ, "ਇੱਥੇ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।" ਤੇ ਅੰਦਰ....? ਹੱਤਿਆ ਕਰ-ਕਰ ਕੇ ਅੰਦਰ ਖੂਹੀ ਵਿਚ ਈ ਸੁੱਟੀ ਗਏ। ਉਹ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨਰਸ ਨਾਲ਼ ਤਨਖਾਹ ਪਿੱਛੇ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਕਾਂਡ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਐ। ਨਹੀਂ ਖੂਹ ਕਿਹੜਾ ਬੋਲਦਾ ਸੀ ਬਾਬਾ ਜੀ....? ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਰਗਾ 'ਜੀ ਹਜ਼ੂਰ' ਉਹ ਖੂਹ ਸੀ! ਜੀਹਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਸਲੇ ਵਾਂਗੂੰ 'ਅੰਨ੍ਹੀ-ਕਾਣੀ' ਮਨਜੂਰ ਹੋਊ ਜੀ! ਬਾਬਾ ਜੀ ਇਕ ਗੱਲ ਸਮਝ ਨ੍ਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਬਈ ਉਹ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਡਾਕਟਰ ਪਤੰਦਰ ਐਨਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕਰਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂਦਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਊ ਜੀ? ਉਹਨੂੰ ਨੀਂਦ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦੀ ਹੋਊ ਬਾਬਾ ਜੀ....? ਬਾਬਾ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਸੋ ਕਿਉਂ ਮੰਦਾ ਆਖੀਐ ਜਿਤੁ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨ।।" ਪਰ ਇਹ ਥੋਡਾ ਆਖਾ ਊਖਾ ਜਾਂ ਡਰ-ਡੁੱਕਰ ਨ੍ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਜੀ? ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਬਾਬਰ ਨੂੰ 'ਜ਼ਾਬਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਚੱਕੀਆਂ ਵੀ ਪੀਸ ਲਈਆਂ ਸੀ ਤੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ਼ ਨੂੰ ਮਿਹਣਾ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, "ਏਤੀ ਮਾਰ ਪਈ ਕੁਰਲਾਣੈ - ਤੈਂ ਕੀ ਦਰਦੁ ਨ ਆਇਆ।।" ਪਰ ਅੱਜ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੰਤਰੀ...? ਮੰਤਰੀ ਤਾਂ ਛੱਡੋ ਜੀ, ਕਿਸੇ ਸਾਧ ਸੰਤ ਨੇ ਵੀ ਹਾਅ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ! ਕੀ ਕਰੀਏ ਬਾਬਾ ਜੀ....? ਚੋਰ ਦੀ ਮਾਂ ਕੋਠੀ 'ਚ ਮੂੰਹ!
ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਜੀ ਇਕ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਆਬਦੇ ਪੀ. ਏ. ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੇ ਜ਼ੁਰਮ 'ਚ ਉਮਰ ਕੈਦ ਹੋਈ ਸੀ ਜੀ? ਉਹਦਾ ਰੱਸਾ ਲਾਹਤਾ ਜੀ...! ਕੈਦ ਬੋਲਣ ਤੱਕ ਪਤੰਦਰ ਸੰਸਦ 'ਚ ਖੁਰਗੋ ਪੱਟਦਾ ਰਿਹੈ ਜੀ! ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੀ ਤਾਕਤ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਰੋਕ ਜੇ? ਬੜੀ ਝੰਡੀ ਸੀ ਪਤੰਦਰ ਦੀ! ਪੱਚਰੇ ਉੜਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਵੀ ਜੀ ਇਕ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਮਾਰਤਾ ਸੀ। ਨਹੀਂ-ਨਹੀਂ, ਮਾਰ ਨ੍ਹੀ ਦਿੱਤਾ, ਮਾਰਤਾ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲ਼ ਗਿਆ ਸੀ ਜੀ! ਅਖੇ, ਪੱਸਲ਼ੀਆਂ 'ਚ ਘਸੁੰਨ ਵੱਜਿਆ ਕਰ ਕੇ, ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ....! ਉਹਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਨ੍ਹੀ ਬਾਬਾ ਜੀ! ਕਿਤੇ ਮੂਡ 'ਚ ਆਏ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਦਿਲ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਵੱਖੀ 'ਚ ਹੂਰਾ ਵੱਜ ਗਿਆ ਜੀ। ਕੀ ਕਸੂਰ ਐ ਵਿਚਾਰੇ ਦਾ....? ਕੁਛ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ! ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਐਵੇਂ ਈ ਪੜਛੱਤੀ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੱਕਲੀ....! ਜੇ ਮੁੱਕੀ ਖਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਈ ਐਨਾ ਥੋੜ-ਦਿਲ ਹੋਵੇ? ਤਾਂ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੰਤਰੀ ਕੀ ਕਰਨ ਜੀ? ਕਿਹੜਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦੈ ਬਈ ਅਗਲੇ ਦੇ ਸੱਟ ਕਿੰਨ੍ਹੀ ਕੁ ਵੱਜਦੀ ਐ? ਨਾਲ਼ੇ ਮਾਰਨ ਵੇਲ਼ੇ ਉਹ ਘੈਂਟ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ ਬਾਬਾ ਜੀ। ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਮੁੱਕੀ ਖਾਣ ਵਾਲ਼ੇ ਨੂੰ ਐਨਾਂ ਕੁ ਸਹਾਰਨ ਦਾ ਤਾਂ ਬਲ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਬਈ 'ਹਲਟ-ਟੈੱਕ' ਨਾ ਹੁੰਦਾ! ਜੇ ਮੁੱਕੀ ਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬੇਦਿਲ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅਗਲਾ ਕੀ ਕਰੇ....? ਵੈਸੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨ੍ਹੀ ਬਾਬਾ ਜੀ! ਉਹਨੂੰ ਅੰਦਰ ਨ੍ਹੀ ਕੀਤਾ..? ਬਥੇਰਾ ਲਾਣਾ ਬਾਣਾ ਤੇ ਤਾਣਾਂ-ਪੇਟਾ ਉਹਦੇ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਫਿ਼ਰਦੈ! ਸਾਰੀ ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਅੰਬਰਸਰ ਉਹਦੇ ਈ ਐ ਜੀ! ਜੇ ਕਿਤੇ ਖ਼ੁਦਾ ਨਿਖ਼ਾਸਤਾ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣਾ ਵੀ ਪੈ ਗਿਆ, ਉਹਦੀ ਜੁਆਈਆਂ ਮਾਂਗੂੰ ਸੇਵਾ ਕਰਨਗੇ! ਥੋਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਐ ਬਾਬਾ ਜੀ! ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਮੰਡੀ 'ਚ ਚੱਲਦੀ ਦਾ ਨਾਂ 'ਗੱਡੀ' ਐ! ਤੇ ਇਹਦੀ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਲਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਬਹੁਤ ਹੈਗੇ ਐ। ਨਾਲ਼ੇ ਇਹਦੀ ਗੱਡੀ ਕਿਹੜਾ ਬਾਬਾ ਜੀ 'ਧੱਕਾ-ਸਟਾਟ' ਐ? ਗੱਡੀ ਤਾਂ ਚਾਬੀ ਲਾਈ ਤੋਂ "ਫ਼ੁਰਰ" ਕਰਦੀ ਐ ਤੇ ਸਿ਼ਕਾਰੀ ਕੁੱਤੀ ਮਾਂਗੂੰ ਤੀੜ ਦਿੰਦੀ ਐ..! ਊਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬੜੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ 'ਚ ਐ ਜੀ। ਹੋਵੇ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਾ...? ਮਾਮੇ ਕੰਨੀਂ ਨੱਤੀਆਂ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਭਾਣਜੇ ਨੇ ਆਕੜਨਾ ਈ ਐ ਜੀ! ਨਾਲ਼ੇ ਜੱਟ ਤਾਂ ਪਤੰਦਰ ਸੁਹਾਗੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਮਾਣ ਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦਾ! ਇਹ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਬੈਠੈ..!
ਬਾਬਾ ਜੀ ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦੈ ਬਈ ਸਤਿਯੁਗ ਆਇਆ ਈ ਖੜ੍ਹੈ ਜੀ! ਮੈਨੂੰ ਹਾਲਾਤ ਜਿਹੇ ਦਿਸਦੇ ਐ! ਪਤੈ ਕਿਉਂ....? ਮੈਂ ਆਹ ਪਿਛੇ ਜਿਹੇ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ ਬਾਬਾ ਜੀ, ਬਈ ਇਕ ਪੁਲ਼ਸ ਵਾਲ਼ੇ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ ਬਟੂਆ ਮੋੜਤਾ....! ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਸਤਿਯੁਗ ਆਉਣ ਦੇ ਲੱਛਣ ਜੀ....? ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਲੱਗਦੈ ਬਾਬਾ ਜੀ, ਬਈ ਬਟੂਏ 'ਚ ਪਤੰਦਰ ਨੂੰ ਕੋਈ 'ਨੀਲਾ' ਨ੍ਹੀ ਦਿਸਿਆ ਹੋਣਾਂ? ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰੋ ਬਾਬਾ ਜੀ ਬਈ ਬਟੂਏ ਵਾਲ਼ੇ ਦੇ ਛਿੱਤਰ ਨ੍ਹੀ ਪਏ! ਬਈ ਕੰਜਰ ਦਿਆ, ਜੇ ਬਟੂਆ ਰੱਖਣ ਦਾ ਐਨਾ ਈ ਚਾਅ ਐ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ, ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਵਾਲ਼ਾ ਨੋਟ ਤਾਂ ਬਟੂਏ 'ਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰ! ਚੱਕਣ ਵਾਲ਼ੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾੜਾ ਮੋਟਾ ਹੌਸਲਾ ਤੇ ਧਰਵਾਸ ਹੋਵੇ! ਦੇਖ ਕੇ ਤਨ ਮਨ ਖਿੜੇ! ਵੈਸੇ ਸਾਰੇ ਪੁਲ਼ਸ ਵਾਲ਼ੇ ਵੀ ਮਾੜੇ ਨਹੀਂ ਬਾਬਾ ਜੀ! ਚੰਗੇ ਵੀ ਖ਼ਸਮਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣੇ ਬਥੇਰੇ ਹੈਗੇ ਐ!
ਆਹ ਬਾਬਾ ਜੀ "ਪੰਥਕ ਬੰਦਿਆਂ" ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਮਝ ਨ੍ਹੀ ਆਈ ਜੀ, ਬਈ ਇਹ ਪੰਥਕ ਬੰਦੇ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਐ? ਦੋ-ਦੋ ਵਿਆਹ, ਤੇ ਅੱਡੋ-ਅੱਡੀ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਜੁਆਕ, ਤੇ ਫੇਰ ਵੀ ਪਤੰਦਰ, 'ਪੰਥਕ'....! ਭੇਖ ਦਿਖਾਵਨ ਜਗਤ ਕੋ ਲੋਗਨ ਕੋ ਵਸ ਕੀਨ।। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਜੀ, ਸਿੱਖੀ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਖਿ਼ਲਾਫ਼ ਐ ਜੀ! ਤੇ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਪੰਥਕ! ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈ ਜੀ...? ਊਂ ਤਾਂ ਥੋਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਐ ਬਾਬਾ ਜੀ, ਬਈ ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਮਲ਼ਾ ਜਿਆ ਬੰਦੈਂ ਜੀ। ਪਰ ਮੈਂ ਕਹਿੰਨੈਂ ਬਈ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ 'ਪੰਥਕ' ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਚੰਗੈਂ ਜੀ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਕੋ ਈ ਘਰਵਾਲ਼ੀ ਐਂ ਤੇ ਨਾ ਈ ਕਦੇ ਕੋਈ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਐ। ਮੇਰੀ ਤਾਂ 'ਕੱਲੀ-'ਕੱਲੀ, ਇਕਲੌਤੀ ਘਰਵਾਲ਼ੀ ਵੀ ਬਾਬਾ ਜੀ ਮਤ੍ਰੇਈ ਮਾਂ ਮਾਂਗੂੰ ਘੂਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਐ। ਹੋ ਸਕਦੈ ਜੇ ਇਕ ਅੱਧੀ ਹੋਰ ਰੱਖੀ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਲੋਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਜੀ? ਇਹ ਵੀ 'ਕੱਲੀ-'ਕੱਲੀ ਕਰਕੇ ਚਾਂਭਲ਼ੀ ਵੀ ਐ ਜੀ! ਮੇਰੇ ਜੁਆਕ ਵੀ ਬਾਹਲ਼ੇ ਘਤਿੱਤੀ ਐ ਜੀ, ਮਾਂ ਦੀ ਈ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦੇ ਐ! ਵੱਡੇ ਘੂਰ ਕੇ, ਤੇ ਛੋਟੇ ਰੋ ਕੇ ਡਰਾਉਂਦੇ ਐ! ਕਿਤੇ ਇਹਨਾਂ 'ਪੰਥਕ' ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਤਾਂ ਨ੍ਹੀ ਕੋਈ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਜੀ? ਬਈ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਤੀਮੀ ਜਾਂ ਜੁਆਕ ਲਾਚੜਨਗੇ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜੁਗਾੜ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਈ ਕਰਕੇ ਰੱਖੋ? ਬਈ ਤੀਮੀ ਦੀ ਹਿੱਕ 'ਤੇ ਦੂਜੀ ਤੀਮੀ ਪਿੱਪਲ਼ ਲਾਓ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਮਣ ਈ ਨਾ ਦਿਓ? ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਪੰਥਕ ਬਣਾ ਕੇ ਸੁਮੱਤ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿਓ ਜੀ। ਤੇ ਨਹੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਪੰਥਕ ਬੰਦਿਆਂ' ਦੀ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਾ ਜ਼ਰੂਰ ਸਮਝਾਓ ਜੀ! ਇਹ ਮੇਰੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬੇਨਤੀ ਐ ਜੀ! ਇਹਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਨਾ ਸਮਝਣਾ, ਤਾਰ ਸਮਝਣਾ ਜੀ!
ਆਹ ਹੁਣ ਅਕਾਲੀਆਂ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸੀਆਂ ਨੇ ਜਿ਼ਦ ਕਰਕੇ 'ਵੱਡੀਆਂ' ਰੈਲੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਨਵੀਂ ਪਿਰਤ ਪਾਈ ਐ ਜੀ! ਪਰ ਕਾਹਦੀਆਂ ਰੈਲੀਆਂ ਜੀ...? ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰ! ਦੋਵਾਂ ਰੈਲੀਆਂ 'ਚ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਭਈਏ ਲਿਆ ਕੇ ਬਿਠਾਏ ਨੇ ਜੀ। ਚਲੋ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਤਾਂ ਲੰਗਰ ਪਾਣੀ ਤਾਂ ਤੁਰਿਆ ਜੀ। ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਕੀ? ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਰੱਬ ਤੇ ਬਾਜਾਂ ਦਾ ਵੀ ਰੱਬ! ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਐ। ਪਰ ਐਤਕੀਂ ਅਮਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਆਈ ਜੀ? ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੁਗਾੜ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਊ? ਕਿਤੇ ਕਾਂਗਰਸੀਆਂ ਤੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਦੇ ਭੇੜ੍ਹ 'ਚ ਵਿਚਾਰੇ ਉਹ ਨਾ ਕਤੂਰੇ ਮਾਂਗੂੰ ਦਰੜੇ ਜਾਣ ਜੀ! ਪਿਛਲੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭੁੱਕੀ ਤੇ ਦਾਰੂ ਨਾਲ ਕੁੱਖਾਂ ਕੱਢਤੀਆਂ ਸੀ ਜੀ। ਪਰ ਐਤਕੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਦਰਵੇਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਅਣਗੌਲ਼ੇ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਐ ਜੀ। ਕਿਤੇ ਉਹ ਨਾ ਵਿਚਾਰੇ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਭੇਂਟ ਚੜ੍ਹ ਜਾਣ ਜੀ। ਬੱਕਰੇ ਦੀ ਮਾਂ ਕਿੰਨ੍ਹਾਂ ਕੁ ਚਿਰ ਸੁੱਖ ਮਨਾਊ ਜੀ? ਉਹਨਾਂ ਬਿਨਾ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚਾਰਾ ਸੁੰਨਾਂ ਹੋਜੂ। ਪੰਜਾਬ ਤਾਂ ਕੀ ਸੁੰਨਾਂ ਹੋਜੂ? ਪਰ ਵੋਟਾਂ ਮਰ ਜਾਣਗੀਆਂ ਜੀ। ਰੈਲੀਆਂ ਵੇਲ਼ੇ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ ਕੇਲੇ ਤੇ ਲੰਗਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋਊਗਾ ਜੀ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਅਰਗੇ ਭੁੱਖਣ ਭਾਣੇ, ਬੂ-ਪਾਹਰਿਆ ਕਰਦੇ ਈ ਮੁੜੇ ਐ ਜੀ। ਅਖੇ, 'ਕਾਲੀਆਂ ਨੇ ਭੁੱਖੇ ਮਾਰਤੇ! ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣਾ ਹੋਵੇ, ਬਈ ਜਿਹੜੇ ਥੋਨੂੰ ਹੁਣ ਕੇਲੇ ਨਹੀਂ ਖੁਆ ਸਕੇ, ਉਹ ਵੋਟਾਂ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਥੋਨੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਬਨੱਕਸ਼ਾਂ ਛਕਾ ਦੇਣਗੇ? ਬਚਨ ਕਰੇ ਤੈ ਖਿਸਕਿ ਜਾਇ ਬੋਲੇ ਸਭ ਕੱਚਾ।। ਚਲੋ ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਜੀ..? ਜੀਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੁਖਣਗੀਆਂ, ਆਪੇ ਪੱਟੀ ਬੰਨੂ ਜੀ। ਪਰ ਇਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਐ, ਮਾਨ ਤੇ ਬਿੱਟੂ ਨੂੰ ਪਤੰਦਰ ਸਾਲ 'ਚ ਢਾਈ ਸੌ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਈ ਰੱਖਦੇ ਐ ਜੀ..! ਪਤਾ ਨ੍ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਕਾਹਦਾ ਡਰ ਐ?
ਸੱਚ ਬਾਬਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਭੁੱਲ ਚੱਲਿਆ ਸੀ ਜੀ...ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ..! ਐਤਕੀਂ ਕੈਨੇਡਾ ਆਲ਼ਾ ਬਾਬਾ ਬੜਾ ਨੱਚਿਆ ਜੀ..! ਉਂਗਲ਼ ਘੁੰਮਾ ਕੇ ਬੜੇ ਗੇੜੇ ਦਿੱਤੇ ਪਤੰਦਰ ਨੇ..! "ਨ੍ਹੀ ਮੈਂ ਕੈਪਟਨ ਭੰਗੜੇ ਦਾ ਸੋਹਣੀਏਂ ਬਣ ਗਿੱਧਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ" ਵਾਲ਼ੇ ਗੀਤ 'ਤੇ ਨੱਚ ਕੇ ਨਜਾਰਾ ਈ ਲਿਆਤਾ ਜੀ! ਜੇ ਮੈਂ ਉਥੇ ਹੁੰਦਾ ਜੀ..ਚਾਰ ਪੈਸੇ ਜਰੂਰ ਵਾਰਦਾ..! ਜੁਆਕ ਘਰੇ ਚਾਹੇ ਭੁੱਖੇ ਈ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ..ਲੰਮੀ ਬਾਂਹ ਕਰਕੇ ਨੱਚਦਾ, ਪਤੰਦਰ ਕਮਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ..! ਅਸੀਂ ਵੀ ਕਲਾ ਦੇ ਕਦਰਦਾਨ ਐਂ ਜੀ...ਚਲੋ ਉਹਦਾ ਆਬਦਾ ਮਸਲਾ ਐ ਜੀ..! ਸਾਨੂੰ ਕੀ? ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਆਬਦੇ ਜੁਆਕਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਫਿ਼ਕਰ ਲੱਗਿਐ ਪਿਐ ਜੀ। ਪਰ ਜੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸ਼ੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ 'ਸਭ-ਕੁਛ' ਮੁਆਫ਼ ਐ ਜੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਾਬੇ ਵੀ ਨੱਚਣ-ਟੱਪਣ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਜਿਆ ਜਤਾਉਣ ਲੱਗਪੇ ਜੀ! ਬਾਬਾ ਜੀ, ਆਹ ਪਵਿੱਤਰ ਬੀੜਾਂ ਦਾ ਮਸਲਾ...ਥੋਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਹੋਣੈਂ ਜੀ? ਕਹਿੰਦੇ ਹੁਣ ਤਾਂ 'ਕੰਨਟੇਨਰਾਂ' 'ਚ ਭਰ-ਭਰ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਤੋਰਨ ਲੱਗਪੇ ਜੀ...ਤੇ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ 'ਚ ਬੀਬੀਆਂ ਨੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਿੰਦੀ ਗੀਤਾਂ 'ਤੇ ਬੜਾ 'ਡਾਂਸ' ਕੀਤਾ ਜੀ ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਆਲ਼ੇ ਵੀ ਭੰਗੜੇ ਵਾਲ਼ੀਆਂ 'ਬੀਬੀਆਂ' ਦੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦਰਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਆਹ ਹਵਾਰੇ ਅਰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਫ਼ਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਤੀ ਜੀ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੰਗਿਆਂ ਆਲਿ਼ਆਂ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰਤਾ, ਅਖੇ ਸਬੂਤ ਹੈਨੀ...! ਦਿੱਲੀ ਆਲ਼ੇ ਪਤੰਦਰ ਮੁੱਛਾਂ ਮਰੋੜੀ ਫਿ਼ਰਦੇ ਐ ਜੀ...! ਪਰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਆਲਿ਼ਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤੈ ਬਾਬਾ ਜੀ ਬਈ ਹਵਾਰੇ ਅਰਗਿਆਂ ਦੇ ਮਗਰ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਬੋਲਣਾਂ ਈ ਨ੍ਹੀ, ਚੁੱਪ ਈ ਧਾਰ ਲੈਣੀਂ ਐਂ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਪੰਜ-ਸੱਤ ਬੋਲਣ ਆਲ਼ੇ ਹੈਗੇ ਵੀ ਨੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਗੌਲ਼ਦੇ ਡੱਕਾ ਨ੍ਹੀ? ਆਪੇ ਰੌਲ਼ਾ ਰੱਪਾ ਪਾ ਕੇ ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾਣਗੇ। ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਆਲਿ਼ਆਂ ਦੇ ਮਗਰ ਬੋਲਣ ਆਲ਼ੇ ਬਥੇਰੇ ਹੈਗੇ ਐ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਕਿਉਂ ਵੈਰ ਪਾਈਏ? ਆਹ ਸਿਰਸੇ ਆਲ਼ੇ ਸਾਧ ਦਾ ਕੁਛ ਬਣੂੰ ਜੀ? ਜਾਂ ਧੂਤਕੜਾ ਜਿਆ ਪੈ ਕੇ ਹਟ ਗਿਐ...? ਆਹ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਆਲ਼ੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਰੌਲ਼ਾ ਗੌਲ਼ਾ ਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੀ। ਇਸ ਰੌਲ਼ੇ ਗੌਲ਼ੇ ਨੇ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਆਲ਼ਾ ਫੱਲ੍ਹੀ ਅਮਲੀ ਵੀ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰਤਾ ਜੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਡੋਡਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਡੱਕ ਕੇ ਆਪਦੇ ਸਾਈਕਲ 'ਤੇ 'ਲਾਲ ਲੈਟ' ਟੰਗੀ ਫਿ਼ਰੇ ਪਤੰਦਰ! ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਪਤਾ ਨ੍ਹੀ ਕਿੱਥੋਂ ਹਥਿਆ ਲਿਆਇਆ? ਨਾਲ਼ੇ ਸੈਕਲ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਮੂੰਹ ਨਾਲ਼ "ਟੂੰਅ-ਟਾਂਅ" ਬੁਲਾਵੇ ਜੀ..! ਵੀ. ਆਈ. ਪੀ. ਬਣਦੇ ਬਣਦੇ ਨੂੰ ਪੁਲ਼ਸ ਨੇ ਬੌਡਿਆਂ ਕੋਲ਼ੇ ਫੜ ਕੇ ਮੂਧਾ ਪਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਪਿੱਟੇ ਅਖੇ ਜੇ ਕਮੇਟੀਆਂ ਆਲ਼ੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰ 'ਤੇ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਲਾ ਸਕਦੇ ਐ, ਮੈਂ 'ਆਪਦੇ' ਸੈਕਲ 'ਤੇ ਨ੍ਹੀ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਲਾ ਸਕਦਾ? ਨਾਲ਼ੇ 'ਟੂੰਅ-ਟਾਂਅ' ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੂੰਹ ਨਾਲ਼ ਬੁਲਾਉਨੈਂ, ਕਿਹੜਾ ਸਰਕਾਰੀ ਬਿਜਲੀ ਫ਼ੂਕਦੈਂ? ਚਲੋ ਚੱਪਣੀਆਂ 'ਚ ਫ਼ਰੜ ਪਾ ਕੇ ਘਰ ਨੂੰ ਤੋਰਤਾ ਜੀ...ਕਹਿੰਦੇ ਬੁਲਾਈ ਚੱਲ ਬਿੱਲੀਆਂ ਮੰਜੀ 'ਤੇ ਪਿਆ...ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਛੁੱਟੀ!
ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਦਾ ਕੁਛ ਪਤਾ ਈ ਨ੍ਹੀ ਲੱਗਿਆ ਜੀ? ਉਹ ਪਤਾ ਨ੍ਹੀ ਕਿਹੜੀ ਕੂਟੀਂ ਜਾ ਚੜ੍ਹਿਐ? ਕਿੰਨੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫ਼ੋਰਸ ਉਹਦੇ ਮਗਰ ਲਾਈ ਵੀ ਐ। ਬੜਾ ਪਤੰਦਰ ਐ ਜੀ। ਜਦੋਂ ਕਿਤੇ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦੈ, ਪਤਾ ਨ੍ਹੀ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਮਾਂਗੂੰ ਕਿੱਥੇ ਛਹਿ ਜਾਂਦੈ ਜੀ? ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ, ਜੇ ਉਹ ਮਰ ਵੀ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਤਾਂ ਇਹ ਠਾਣੇਦਾਰ ਤੇ ਮੁਣਸ਼ੀ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਹੀ ਤਹੀ ਫੇਰੀ ਫਿਰਦੇ ਐ ਜੀ। ਜਿੱਥੇ ਆਬਦਾ ਜੋਰ ਨ੍ਹੀ ਚੱਲਦਾ, ਉਥੇ ਬਦਾਮੀ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲ਼ੀ ਕੋਂਡੋਲੀਜ਼ਾ ਰਾਈਸ ਨੂੰ ਭੇਜ ਛੱਡਦੇ ਐ ਜੀ। ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਾਂ ਜੁਆਕ ਨੂੰ ਡਰ ਨ੍ਹੀ ਦਿੰਦੇ? ਬਈ, "ਸੌਂ ਜਾ ਕੰਜਰ ਦਿਆ! ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬਿੱਲਾ ਆਜੂ....!" ਉਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਐ ਜੀ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹੇਠਲੀ ਉਤੇ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰੌਲ਼ਾ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਐ, "ਚੁੱਪ..! ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਆਜੂ....!" ਲੋਕ ਡਰਦੇ ਮਾਰੇ ਰਜਾਈਆਂ 'ਚ ਦੜ ਜਾਂਦੇ ਐ ਜੀ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਰੋਲ਼ਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੇ ਐ ਜੀ। ਬਈ ਬਿਨ ਲਾਦਨ ਦੇ ਬੰਦੇ 'ਕੈਮੀਕਲ' ਹਮਲਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਐ....! ਉਹਨੂੰ ਵਿਚਾਰੇ ਨੂੰ ਭਲਾ ਕੈਮੀਕਲ ਦੇ ਅਰਥ ਨਾ ਆਉਂਦੇ ਹੋਣ? ਤੇ ਇਹ 'ਕੈਮੀਕਲ-ਕੈਮੀਕਲ' ਪਿੱਟੀ ਜਾਂਦੇ ਐ। ਦੇਖਲੋ ਬਾਬਾ ਜੀ, ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਤੇ ਬੁਸ਼ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਮਿੱਤਰਤਾਈ ਸੀਗੀ ਜੀ। ਤੇ ਹੁਣ ਝਾਤੀ ਮਾਰ ਲਓ....? ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਨ੍ਹੀ ਜਰਦੇ ਜੀ। ਹੈ ਨ੍ਹਾਂ ਕਲਯੁਗ? ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ, ਇਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਐ, ਜਦੋਂ ਨਾ ਵਸਣਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਨਾ ਵਸਣ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਭਲੇ ਖਾਂਦੇ ਦੀ ਦਾਹੜੀ ਹਿੱਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਐ ਜੀ! ਜਾਂ ਆਟਾ ਗੁੰਨ੍ਹਦੀ ਹਿੱਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਐ ਜੀ! ਕੀ ਕਰੀਏ....? ਜੇ ਬਾਬਾ ਜੀ, ਉਹ ਮਰ ਵੀ ਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਤਾਂ ਲਈ ਉਹਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਈ ਰੱਖਣੈਂ। ਜੇ ਉਹਨੂੰ ਈ ਮਾਰਤਾ? ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਕੋਲ਼ੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੂਰਖ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਜਾਂ ਮਗਰ ਲਾਉਣ ਲਈ ਨਾਅਰਾ ਵੀ ਕਿਹੜਾ ਰਹਿਜੂ ਜੀ..? ਕੋਈ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ...! ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਦੇ ਮੋਢੇ ਧਰ-ਧਰ ਕੇ ਤਾਂ ਇਹ ਬੰਦੂਕ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੇ ਐ ਜੀ। ਬੱਸ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਹੋਕਰੇ ਤੇ ਡਰਾਵੇ, "ਮਾਰਦੂ ਉਏ....! ਫ਼ੂਕਦੂ ਉਏ....! ਕੈਮੀਕਲ ਅਟੈਕ ਕਰਦੂ ਉਏ....! ਫ਼ਨਾਂਹ ਕਰਦੂ ਉਏ....! ਬਚੋ ਮੋੜ ਤੋਂ ਉਏ....!" ਈ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਐ। ਦੁਨੀਆਂ ਡਰ ਨਾਲ਼ ਕੰਬ ਕੇ ਮਗਰ ਲੱਗਪੀ! ਕੌਣ ਮਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੈ ਜੀ....? ਸਾਰੇ ਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ਼ ਜਿਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਐ।
ਕੀ ਕਰੀਏ ਬਾਬਾ ਜੀ? ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਐਂ! ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ, ਜੀਹਦਾ ਕਿਤੇ ਹੱਥ ਪੈਂਦੈ, ਭਰਾੜ੍ਹ ਕਰਕੇ ਛੱਡਦੈ। ਬੱਸ ਮਾੜੀ ਜਿਹੀ ਤੁੰਭ ਲੱਗੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਐ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਅੱਗੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਜਿ਼ਆਦਾ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਐ ਜੀ। ਆਹ ਦੇਖਲੋ, ਕੈਨੇਡਾ 'ਚ ਕਹਿੰਦੇ ਸਮਲਿੰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲਗੀ ਜੀ। ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਮੇਰੇ ਅਰਗੇ ਸੀ, ਉਹ ਤਾਂ ਵਿਰੋਧ 'ਚ ਖੜ੍ਹੇ ਬਾਂਹਾਂ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਜੀ। ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਮੰਤਰੀ ਐ ਜੀ, ਉਹਨੇ ਸਮਲਿੰਗੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕ 'ਚ ਵੋਟ ਭੁਗਤਾਈ ਐ ਜੀ! ਅੰਨ੍ਹੀ ਕਉ ਬੋਲ਼ਾ ਘੜੀਸੈ॥ ਨ ਉਸ ਸੁਣੈ ਨ ਉਸ ਦੀਸੈ॥ ਵਾਲ਼ੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਪਈ ਐ ਜੀ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਵੀ ਦੋ ਸਮਲਿੰਗੀ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਦੀ ਰਚਾਈ ਐ ਜੀ। ਸ਼ਰਮ ਤੇ ਧਰਮ ਦੋਨੋਂ ਈ ਛੁਪ ਕੇ ਬਹਿਗੇ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਕੂੜ ਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਫਿਰਦੈ ਜੀ। ਜਿਹੜੇ ਗਿੱਦੜਮਾਰ ਤੇ ਠੱਗ ਐ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ 'ਤੇ ਲਾਲੀਆਂ ਝਗੜਦੀਐਂ ਤੇ ਸੱਚੇ ਮੂੰਹ ਲਕੋ ਕੇ ਜਿਉਂਦੇ ਐ ਜੀ। ਬੱਸ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਘਟ-ਘਟ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹੋ। ਪਰ ਜੇ ਕਿਤੇ ਥੋਡੇ ਕੋਲ਼ੇ ਟੈਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਸੰਸਾਰ 'ਤੇ ਆ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਮਾਂਗੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਤੱਖ ਫੇਰਾ ਪਾਵੋ ਜੀ। ਇੱਥੇ ਅੱਜ ਵੀ ਬਲੀ ਕੰਧਾਰੀਆਂ, ਸੱਜਣ ਠੱਗਾਂ ਤੇ ਮਲਕ ਭਾਗੋਆਂ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੋ ਗਿਐ ਜੀ! ਜਗਤ ਜਲੰਦਾ ਰਖਿ ਲੈ ਆਪਣੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਧਾਰਿ।। ਜਿਤੁ ਦੁਆਰੈ ਉਬਰੈ ਤਿਤੈ ਲੇਹੁ ਉਬਾਰ।। ਅੱਜ ਵੀ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਉਹੀ, ਅੱਗੇ ਵਾਲ਼ਾ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਪਿਐ ਜੀ, "ਭਾਰੇ ਭੂਈ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਮੰਦੀ ਹੂੰ ਮੰਦੇ।।" ਬੱਸ ਬਾਬਾ ਜੀ ਆਪਣੇ ਇਸ ਪਾਪੀ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵੀ ਹੱਥ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ ਜੀ। ਤੇ ਨਾਲ਼ੇ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ, ਥੋਨੂੰ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਮੁਬਾਰਕ...!

Mallomalli Di Kudmani...

ਕਹਾਣੀ: ਮੱਲੋਮੱਲੀ ਦੀ ਕੁੜਮਣੀ

ਮੱਲੋਮੱਲੀ ਦੀ ਕੁੜਮਣੀ

(ਕਹਾਣੀ)

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਹੈ, "ਏ ਬਰਨਟ ਚਾਈਲਡ ਡਰੈਡਸ ਦਾ ਫ਼ਾਇਰ!" ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ, "ਆਈਨ ਗਿਬਰਾਂਤਿਸ ਕਿੰਦ ਸ਼ੋਇਤ ਦਸ ਫ਼ੋਇਰ!" ਪਰ ਠੇਠ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਅਖਾਣ ਹੈ, "ਗਧੀ ਡਿੱਗ ਪਈ ਸੀ ਭੱਠੇ 'ਚ ਤੇ ਦੀਵੇ ਵਾਲੇ ਘਰੇ ਨ੍ਹੀ ਸੀ ਵੜਦੀ!" ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਲੀਪ ਅਮਲੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਦਲੀਪ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸੀਰੀ ਰਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸਾਡਾ ਖੂਹ ਵਾਲਾ ਖੇਤ ਚਕਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਚਕਰ ਪਿੰਡ, ਸਤਿਕਾਰਤ ਖੇਡ ਲਿਖਾਰੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਚਕਰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ ਮੈਨੂੰ ਬੜਾ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਦਲੀਪ ਮੋਟਾ ਅਮਲੀ ਸੀ। ਤਕੜੀ ਅਫ਼ੀਮ ਖਾਂਦਾ ਸੀ।

ਸਾਡਾ ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਬਿੰਜਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਰੌਲਾ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਰੌਲਾ ਤਕਰੀਬਨ ਦਸ ਸਾਲ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ ਦਸ ਸਾਲ ਸਾਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਕਿੱਲਿਆਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਰੱਖਿਆ। ਸਾਡੇ ਬਜੁਰਗ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਤਕੜੀ ਪਾਰਟੀ ਸੀ, ਅਖਾੜੇ ਵਾਲਾ ਕਾਕਾ ਅਤੇ ਦੇਹੜਕਿਆਂ ਵਾਲਾ 'ਨਹਿੰਗ' ਸਾਡੇ ਖੇਤ ਆਮ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਦਸ-ਦਸ ਦਿਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਅਖਾੜੇ ਵਾਲਾ ਕਾਕਾ ਮੈਨੂੰ ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਨੂੰ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖਿਡਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਖਾੜੇ ਵਾਲਾ ਕਾਕਾ ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਜੀ ਨੂੰ 'ਚਾਚਾ' ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ 'ਛੋਟੇ ਭਾਈ' ਆਖ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਕਰਕੇ ਬਾਪੂ ਜੀ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤਰੀਕ ਭੁਗਤਣ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਬਾਪੂ ਜੀ ਨੇ ਤਰੀਕ ਭੁਗਤਣ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਕੂਲੋਂ ਛੁੱਟੀ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਡਿਊਟੀ 'ਉਪਰਲੇ' ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ। ਖੇਤ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ, ਸੀਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੱਠੇ ਲੱਦਵਾ ਕੇ ਲਿਆਉਣੇ, ਮੱਝਾਂ ਛੱਪੜ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣੀਆਂ, ਆਦਿ!

ਸਾਡੇ ਖੂਹ ਵਾਲੇ ਖੇਤ ਕੱਸੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਦਲੀਪ ਦੀ ਰੋਟੀ ਲੈ ਕੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਦਲੀਪ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੂਤ ਹੇਠਾਂ ਮੰਜਾ ਡਾਹ ਕੇ ਸੌਂ ਗਿਆ। ਦੁਪਿਹਰੇ ਦੋ ਕੁ ਵਜੇ ਦਲੀਪ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।

-"ਕੀ ਗੱਲ ਐ ਤਾਇਆ?" ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ। ਬਾਪੂ ਜੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਾਇਆ ਕਹਿ ਕੇ ਹੀ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

-"ਭਤੀਜ ਕਾਲਜਾ ਮੱਚੀ ਜਾਂਦੈ-ਜਾਹ ਪਿੰਡੋਂ ਲੱਸੀ ਈ ਫੜ ਲਿਆ-ਬੱਕੀ ਲੈ ਜਾਹ।" ਦਲੀਪ ਸਾਈਕਲ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ 'ਬੱਕੀ' ਹੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅੱਜ ਕੁਝ 'ਮਾਵਾ' ਜਿ਼ਆਦਾ ਹੀ ਖਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸੰਘ ਸੁੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਾਂ ਅੰਦਰ ਵੱਢੀਦਾ ਸੀ।

-"ਤਾਇਆ-ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਹੁਣ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜਾਊਂ-ਕਿੱਥੋਂ ਮੁੜਿਆ ਆਊਂ? ਤੂੰ ਪਾਣੀ ਪੂਣੀ ਪੀ-ਲਾ।" ਮੈਂ ਆਖਿਆ।

-"ਪਾੜ੍ਹਿਆ-ਕਰਲੈ ਬੁੜ੍ਹੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਰੱਬ ਤਾਰ ਈ ਦਿਊ।" ਦਲੀਪ ਬੋਲਿਆ।

-"ਤਾਇਆ-ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਜੁਗਤ ਦੱਸਦੈਂ-ਤੂੰ ਹਜਾਰੇ ਕੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪੀ ਆ-ਨਾਲੇ ਬੁੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਜੱਕੜ ਮਾਰ ਆਈਂ-ਪਾਣੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਮੈਂ ਰੱਖਦੈਂ।" ਸਾਡੇ ਪਿੰਡੋਂ ਨਾਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਚਕਰ ਵਿਚ ਇਕ ਮਿਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਟੱਬਰ ਨੂੰ "ਕਮਲਿਆਂ ਦਾ ਟੱਬਰ" ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਲੰਡੇ ਨੂੰ ਮੀਣਾਂ ਸੌ ਕੋਹ ਦਾ ਵਲ ਪਾ ਕੇ ਮਿਲਣ ਵਾਂਗ, ਹਜਾਰੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਕੱਛਾਂ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੀ ਟੱਕਰੇ ਸਨ, ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਉਹ ਆਪ ਸੀ! ਹਜਾਰੇ ਦੇ ਘਰਵਾਲੀ ਕਰਤਾਰੋ ਵੀ ਵਿਚਾਰੀ ਸਿੱਧਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਂਜ ਮੂੰਹ ਨੰਗਾ ਰੱਖਦੀ, ਪਰ ਹਜਾਰੇ ਤੋਂ ਘੁੰਡ ਕੱਢ ਲਿਆ ਕਰੇ! ਪਰ ਉਹ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਮਾੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਰਤਾਰੋ ਦੀ ਸੱਸ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਝਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਹਜਾਰੇ ਤੋਂ ਘੁੰਡ ਚੁੱਕਿਆ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਜਾਰੇ ਨੂੰ "ਤੂੰ ਜੀ" ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਉਧਰੋਂ ਹਜਾਰੇ ਦੀ ਸੱਸ ਦਿਆਲੋ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਹੀ 'ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ' ਵਾਲੀ ਸੀ।

-"ਹਾਂ-ਇਹ ਪਾੜ੍ਹਿਆ ਤੂੰ ਗੱਲ ਲੱਖ ਰੁਪਈਏ ਦੀ ਕੀਤੀ-ਹਜਾਰੇ ਦੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਤੋਂ ਲੱਸੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਐ-ਨਾਲੇ ਬਾਹਲੀ ਵਾਟ ਨਾ ਜਾਣਾ ਪਊ-ਤੂੰ ਕਿਆਰਾ ਦੇਖ ਕੇ ਨੱਕਾ ਮੋੜਦੀਂ।" ਦਲੀਪ ਕਹੀ ਰੱਖ ਅੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਥੁੱਕ ਲਾ ਗਿਆ।

ਹਜਾਰੇ ਦੀ ਸੱਸ ਦਿਆਲੋ ਨਲਕੇ ਤੋਂ ਮੱਝ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਆ ਰਹੀ ਸੀ।

-"ਤਕੜੀ ਐਂ ਮਾਸੀ?" ਦਲੀਪ ਨੇ ਗੱਲ ਚਲਾਈ।

-"ਵੇ ਕੌਣ ਐਂ ਭਾਈ ਤੂੰ?" ਬੁੜ੍ਹੀ ਨੇ ਨਲਕਾ ਰੋਕ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ।

-"ਮੈਂ ਕੁੱਸਿਓਂ ਆਂ ਮਾਸੀ!"

-"ਅੱਛਾ! ਮੈਂ ਵੀ ਆਖਾਂ-ਆ ਜਾਹ ਲੰਘਿਆ ਭਾਈ!"

ਦਲੀਪ ਅੰਦਰ ਲੰਘ ਗਿਆ।

-"ਦੇਹ ਗੱਲ ਭਾਈ ਹਜਾਰਾ ਸਿਉਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ?"

-"ਸਭ ਸੱਤੇ ਖੈਰਾਂ ਐਂ ਮਾਸੀ-ਮੈਂ ਕੱਲ੍ਹ ਈ ਚੌਅ ਕੁਟਵਾ ਕੇ ਲਿਆਇਐਂ।" ਦਲੀਪ ਨੇ ਪੀੜ੍ਹੀ ਖਿੱਚ ਲਈ।

-"ਚੱਲ ਸ਼ੁਕਰ ਐ ਭਾਈ।" ਬੁੜ੍ਹੀ ਮੱਝ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲੱਗ ਪਈ।

ਦਲੀਪ ਪੀੜ੍ਹੀ 'ਤੇ ਸੂਤ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਬੁੜ੍ਹੀ ਸੁਰ ਵਿਚ ਹੀ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ।

-"ਚਾਹ ਬਣਾਵਾਂ ਭਾਈ?"

-"ਨਹੀਂ ਮਾਸੀ-ਚਾਹ ਦੀ ਤਾਂ ਲੋੜ ਨ੍ਹੀ-ਜੇ ਲੱਸੀ ਘੁੱਟ ਪਈ ਐ ਤਾਂ-?" ਦਲੀਪ ਨੇ ਅਸਲ ਗੱਲ ਦੱਸੀ।

-"ਲੈ ਭਾਈ ਲੱਸੀ ਜੁੱਗ-ਜੁੱਗ ਪੀਓ-ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਐ।"

-"-----।"

-"ਤੂੰ ਬੈਠ ਭਾਈ-ਮੈਂ ਲੱਸੀ 'ਚ ਨੂਣ ਖੋਰ ਕੇ ਲਿਆਈ।" ਬੁੜ੍ਹੀ ਅੰਦਰ ਚਲੀ ਗਈ।

-"ਜਿਉਂਦੀ ਵਸਦੀ ਰਹਿ ਮਾਸੀ-ਜਿਉਂਦੀ ਵਸਦੀ ਰਹਿ!"

-"ਨੂਣ ਬਿਨਾ ਭਾਈ ਲੱਸੀ ਚੰਗੀ ਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ-ਸੌ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲੱਗਦੀਐਂ-ਪਰ ਨੂਣ ਪਾ ਕੇ ਲੱਸੀ ਪੀਣੀ ਸੌ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਦਾਰੂ ਐ।" ਬੁੜ੍ਹੀ ਨੇ ਲੱਸੀ ਦਾ ਭਰਿਆ ਕੁੱਜਾ ਦਲੀਪ ਕੋਲੇ ਲਿਆ ਧਰਿਆ।

ਉਸ ਨੇ ਫ਼ੌਜੀ ਕੱਪ ਕੰਗਣੀਂ ਤੱਕ ਕਰਕੇ ਦਲੀਪ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਦਲੀਪ 'ਚਰੜ-ਚਰੜ' ਕਰਕੇ ਚਾੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਅੰਦਰ ਠੰਢ ਪੈ ਗਈ। ਮੱਚਦਾ ਕਾਲਜਾ ਠਰ ਗਿਆ। ਬੁੜ੍ਹੀ ਨੇ ਇੱਕ ਕੱਪ ਹੋਰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਔਖਾ-ਸੌਖਾ ਪੀ ਗਿਆ।

-"ਬੱਸ ਮਾਸੀ---!" ਉਸ ਨੇ ਕੱਪ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।

-"ਲੈ ਭਾਈ ਇਕ ਅੱਧਾ ਤਾਂ ਹੋਰ ਪੀ! ਇਹ ਨੂਣ ਤੇਰੇ ਆਸਤੇ ਈ ਖੋਰਿਐ!" ਬੁੜ੍ਹੀ ਨੇ ਇਕ ਕੱਪ ਹੋਰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੁੜਾਂ ਸੰਨ੍ਹ ਆਏ ਦਲੀਪ ਨੇ ਲੱਸੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕੱਪ ਮਸਾਂ ਹੀ ਅੰਦਰ ਸੁੱਟਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਢਿੱਡ ਸਾਹਮਣੇਂ ਪਏ ਮੱਘੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਆ ਗਿਆ ਸੀ!

-"ਲੈ ਭਾਈ ਇਕ ਹੋਰ!" ਬੁੜ੍ਹੀ ਨੇ ਕੁੱਜਾ ਫੇਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।

-"ਨਹੀਂ ਮਾਸੀ-ਪੂਛ ਆਲੇ ਬਾਬੇ ਦੀ ਸਹੁੰ-ਹੁਣ ਬੱਸ!" ਘਾਬਰੇ ਦਲੀਪ ਨੂੰ ਹਨੂੰਮਾਨ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁੱਝ ਰਿਹਾ ਸੀ।

-"ਵੇ ਭਾਈ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਸੀ-ਮਾਸੀ ਕਾਹਤੋਂ ਆਖੀ ਜਾਨੈਂ? ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਉਮਰ ਦੈਂ-ਮੈਨੂੰ ਕੁੜਮਣੀ ਆਖਗਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਕਮਲਪੁਣੇਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ 'ਰਾਕਟ' ਦਾਗਿਆ।

-"ਚਾਹੇ ਬੇਬੇ ਅਖਵਾ ਲੈ-ਪਰ ਲੱਸੀ ਬੱਸ!" ਦਲੀਪ ਨੂੰ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

-"ਕਿਉਂ ਬੇਬੇ ਕਾਹਤੋਂ ਕਹੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ? ਪਤਾ ਨ੍ਹੀ ਕਿੱਥੋਂ ਦਾ ਕੱਢਿਆ ਵੱਢਿਆ ਵਿਐਂ? ਪਰ ਲੱਸੀ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੀ ਪੀਣੀ ਪਊ-ਇਹ ਨੂਣ ਤੇਰੇ ਆਸਤੇ ਈ ਖੋਰਿਐ।" ਬੁੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਮਲਪੁਣੇਂ ਦੀ ਸੂਈ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀ ਟੀਸੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ।

ਦਲੀਪ ਕੱਪ ਸੁੱਟ ਕੇ ਭੱਜ ਤੁਰਿਆ।

ਪਰ ਬੁੜ੍ਹੀ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁੱਜਾ ਚੁੱਕੀ ਮਗਰ ਭੱਜੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।

-"ਤੂੰ ਜਾਏਂਗਾ ਕਿੱਥੇ? ਨੂਣ ਤੇਰੇ ਆਸਤੇ ਈ ਖੋਰਿਐ-ਲੱਸੀ ਸਾਰੀ ਪੀਣੀ ਪਊ!" ਦੀ ਰਟ ਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।

---ਮੈਂ ਤੂਤਾਂ ਥੱਲੇ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਦਲੀਪ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਚਾਨਕ ਦੂਰੋਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਤੋੜ ਭੱਜਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਦਿਖਾਈ ਪਿਆ। ਉਹ ਤੂਤਾਂ ਹੇਠ ਆ ਕੇ ਬੈਠਾ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਹੀ ਪਿਆ। ਸਾਹੋ-ਸਾਹ ਹੋਇਆ!

-"ਕਿਉਂ ਤਾਇਆ-ਪੀ ਆਇਆ ਲੱਸੀ?" ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ।

-"ਪਾੜ੍ਹਿਆ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੀ।"

-"ਕਿਉਂ?" ਮੈਂ ਹੱਸਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ।

-"ਉਹ ਟੱਬਰ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆਂ ਸੀ-ਉਵੇਂ ਈ ਐਂ-ਅੱਜ ਦੇ ਬਚੇ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਬਚਾਂਗੇ।" ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਤਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਹੱਸਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖੀਆਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ।

ਦਲੀਪ ਨੇ ਸਤੱਤਰ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋ ਕੇ 'ਚੜ੍ਹਾਈ' ਕੀਤੀ। ਪਰ ਮਰਨ ਤੱਕ ਉਹ ਚਕਰ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵੜਿਆ।